::

"มาเอสโตร สเตรชเชอร์มันส์!!"

    มีเพื่อนเคยถามว่า คอนดัคเตอร์ มิวสิคไดเรคเตอร์ และ มาเอสโตร (Maestro) ต่างกันไหม....คำตอบก็คือ สองอันแรกเป็นชื่อตำแหน่งในวงดนตรี หรือจะว่าง่ายๆคือ ชื่อ "อาชีพ" อันที่สามเป็น "คำยกย่อง" ค่ะ

   คอนดัคเตอร์ (conductor) แปลว่า ผู้อำนวยเพลง,วาทยกร คือ ผู้นำในการบรรเลงของวงดนตรี เป็นผู้ที่ทำให้นักดนตรีบรรเลงไปพร้อมๆกันได้โดยการให้จังหวะด้วยมือ หรือด้วยไม้เคาะ เพื่อให้นักดนตรีบรรเลงเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน (จาก ดนตรีคลาสสิค:ศัพท์สำคัญ โดย ศจ. ดร. ณัชชา โสคติยานุรักษ์,สนพ.แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย)

  มิวสิคไดเรคเตอร์ (music director) แปลว่า ผู้อำนวยการดนตรี คือ บุคคลสำคัญในการแสดงคอนเสิร์ตทุกครั้ง มีหน้าที่ในการเลือกเพลงและวางตัวผู้บรรเลงทั้งหมด รวมถึงรายละเอียดต่างๆของการแสดง เป็นผู้ชี้ขาดและรับผิดชอบการแสดงของวงร่วมกับผู้อำนวยเพลง (จาก ดนตรีคลาสสิค:ศัพท์สำคัญ โดย ศจ. ดร. ณัชชา โสคติยานุรักษ์,สนพ.แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย)

    มิวสิคไดเรคเตอร์จะทำโปรแกรมว่าในการแสดงคอนเสิร์ตแต่ละครั้งจะมีเพลงอะไร หากเป็นคอนแชร์โต ใครจะเป็นผู้มาแสดงsolo วางตัวว่าใครจะได้บรรเลงเพลงนี้ เพราะบางครั้งนักดนตรีอาจมีมากกว่าจำนวนที่ระบุให้ใช้ตามความประสงค์ของผู้ประพันธ์ อย่างบางวงมีนักโอโบสี่-ห้าคน แต่ถ้าเพลงนั้นกำหนดไว้แค่สองก็พอ ก็จะเลือกว่าใครเป็นคนเล่น โดยที่จะตัดสินใจร่วมกับคอนดัคเตอร์  หากวงไหนไม่มีการกำหนดมิวสิคไดเรคเตอร์ไว้ ก็จะเป็นหน้าที่ของคอนดัคเตอร์

    มิวสิคไดเรคเตอร์จะเป็นคอนดัคเตอร์ที่มีประสบการณ์มาก หรือความสามารถสูง ได้รับมอบหมายจากคณะกรรมการของวงให้เป็นผู้ทำหน้าที่ บางครั้ง มิวสิคไดเรคเตอร์ จะเป็น Primary Conductor คือ จะเป็นตัวหลักหากไม่มอบหมายให้คอนดัคเตอร์คนอื่นของวง หรือ คอนดัคเตอร์รับเชิญมาทำหน้าที่

    มิวสิคไดเรคเตอร์จะทำงานยามตามระยะเวลา(ตามสัญญาลายลักษณ์ หรือสัญญาใจก็แล้วแต่) สไตล์ของมิวสิคไดเรคเตอร์จะส่งผลต่อวงเป็นอย่างมาก เมื่อจิอากิมาคอนดัคต์วงRoux-Marlet ก็มีมิวสิคไดเรคเตอร์ต่างหาก เป็นคอนดัคเตอร์มีชื่อเสียง ซี้กะมิลฮีแหละจ้า

    ส่วน คอนดัคเตอร์ หน้าที่หลักก็คงจะเป็นอย่างที่กล่าวมาหลายๆครั้งคือ ทำให้นักดนตรีแสดงออกมาพร้อมเพรียง และตรงตามความหมายของเพลง คอนดัคเตอร์จะบอกความต้องการของตนผ่านทางภาษาท่าทาง

    สิ่งที่น่าสนใจเกี่ยวกับคอนดัคเตอร์คือคุณสมบัติพื้นฐานที่จะทำให้เป็นคอนดัคเตอร์ที่ดีค่ะ นอกจากต้องเป็นคนที่มีความเข้าในในทฤษฎีดนตรี ประวัติศาสตร์ดนตรี ศาสตร์การประพันธ์และอำนวยเพลง ศาสตร์การเรียบเรียงเสียงประสาน แล้ว คอนดัคเตอร์ยังต้องมี บุคคลิก ลักษณะ ของความเป็นผู้นำที่ดี แต่ไม่ใช่ผู้นำแบบเผด็จการหรือชี้หน้าสั่งจิกหัวข่มนะคะ คอนดัคเตอร์ประเภทนั้นอาจโดนนักดนตรีสไตค์ได้ (อย่างเบาเขาแค่เอากระเป๋าไวโอลินฟาด หนักหน่อยก็ทุ่มเคสใส่เบส ขว้างเก้าอี้ ดักกระทืบ พลังนักดนตรีประท้วงนี่เคยทำเอาหลายคนหมดอาชีพไปก็มีค่ะ)  คอนดัคเตอร์ที่ดีต้องเอาใจใส่เพื่อนร่วมงานทุกคน อดทน และใจเย็น ทำการบ้าน (ศึกษาเพลง)มาอย่างดี และต้องพร้อมรับการปรับเปลี่ยน เปลี่ยนแปลง

    จิอากิ...แรกๆไม่ประสบความสำเร็จเลย เป็นเพราะนิสัยส่วนตัวค่ะ พอเจอมิลฮี (สเตรชเซอร์มันน์)บอกสอบตก ก็เหวอ....สิ่งที่สเตรชเชอร์มันน์มีแต่จิอากิขาดคืออะไร??? มันคือการให้เกียรติ นักดนตรี และให้ความเอาใจใส่มากกว่าเสียงที่ออกมาค่ะ จิอากิเอาแต่ด่าแต่ตวาดคนทำเสียงเพี้ยน โดยไม่สนว่าสาเหตุเกิดจากอย่างอื่นที่ไม่ใช่เทคนิก หรือปัญหาการอ่านโน้ต แค่มิลฮีก้าวขึ้นมายืนแทน แล้วพูดคุยกับนักดนตรีด้วยความใจดี เป็นห่วง หยอกล้อเพื่อลดความเครียด บอกคนที่ป่วยว่าไม่ต้องโหมก็ได้นะ อ๊ะ ลิ้นไม่ค่อยดี รีบไปเปลี่ยนก่อน สาวจ๋า มองมาทางป๋าก็ได้นะแต่ขอเสียงเซะซี่ๆกว่านี้อีกติ๊ดดดด โชะเดียว วงห่วยกลายเป็นเล่นเพราะไปเลย

    หลังๆจิอากิก็เรียนรู้แล้ว แต่ก็ไม่วายนิสัยเก่ามันกลับมา หากก็ดีกว่าเมื่อก่อน เพราะเขารู้จักประณีประนอม โดยเมื่อเขาเอ่ยคำว่า "ขอโทษครับ ผมคอนดัคต์ตรงนี้ผิดเอง" ในตอนที่เขาเสียสมาธิและคอนดัคต์ผิดจริงๆ ก็นับเป็นความเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้น

    MAESTRO มีความหมายโดยตรงคือ ท่านครู ท่านอาจารย์ หรือ ปรมาจาร์ (Master) เป็นการเรียกด้วยความเคารพ มักจะใช้ยกย่องคอนดัคเตอร์ ที่มีฝีมือ มีชื่อเสียงเป็นที่ยอมรับ จะเรียกว่าเป็นมือเทพ ก็ว่าได้ ยกตัวอย่าง มาเอสโตร อาทิ อาร์เทอโร ทอสคานินี และ เฮอร์เบิร์ต ฟอน คารายัน (รายนี้ถึงเป็นเยอรมันก็ไม่เหมือนมิลฮี!!) เป็นต้น

มาเอสโตรจะคร่ำหวอดอยู่ในวงการเป็นสิบๆปีและต้องโดดเด่นในด้านผลงาน

อีกสักยี่สิบสามสิบปี ถ้าท่านจี้ยังพัฒนาความเก่งมากกว่านี้ สักวันก็คงไปถึงจุดแห่งการเป็น ปรมาจารย์ค่ะ

มาเอสโตรยังใช้เรียน ปรมาจารย์การประพันธ์ หรือท่านครูทางดนตรี หลักๆแล้วก็คือ ครูที่ยอดยิ่งค่ะ

        ตำแหน่งในวงดนตรีถัดไปที่อยากแนะนำก็คือ คอนเสิร์ตมาสเตอร์ (คอนเสิร์ตมิสเทรส ในกรณีเป็นสุภาพสตรี) หมายถึงตำแหน่งหัวหน้าวงดนตรี โดยจะเป็นนักดนตรีตำแหน่งไวโอลินที่หนึ่งของวง (นักไวโอลินอันดับที่หนึ่ง...ของหมู่ไวโอลินที่หนึ่ง-เล่นทำนองหลัก-) โดยจะนั่งอยู่ทางซ้ายมือของคอนดัคเตอร์และผู้ชม เป็นเก้าอี้แรก

       งานของคอนเสิร์ตมาสเตอร์นั้นเสมือนเป็นผู้ช่วยของคอนดัคเตอร์ โดยระหว่างการซ้อมหรือการแสดง คอนดัคเตอร์จะสื่อสารกับคอนเสิร์ตมาสเตอร์ทางสายตา หรือรหัสที่รู้กัน แล้วคอนเสิร์ตมาสเตอร์ก็จะถ่ายทอดออกไปให้เหล่าเครื่องสายที่มักจะเป็นผู้ดำเนินทำนองหลักปฏิบัติตาม พอถึงท่อนโซโล่ไวโอลิน ก็จะเป็นหน้าที่ของคอนเสิร์ตมาสเตอร์ทำการโซโล่

       งานอื่นๆก็เช่นการควบคุมการซ้อมวง การดูแลสมาชิกให้อยู่ในระเบียบ แบ่งเบาภาระของคอนดัคเตอร์

    ถ้าคิดแบบง่ายๆ คอนดัคเตอร์ก็เป็นครูประจำชั้น ส่วนคอนเสิร์ตมาสเตอร์เป็นหัวหน้าห้อง (เอิ๊ก คิดด้วยปัญญาโนดาเมะ) 

       ในขณะที่คอนดัคเตอร์ เป็นตำแหน่งที่เปลี่ยนแปลงได้ อาจเป็นคอนดัคเตอร์รับเชิญ หรือชั่วคราว หน้าคอนดัคเตอร์ใหม่ ที่ยังไม่คุ้นเคยกับวง คอนเสิร์ตมาสเตอร์บางคนจะอยู่กับวงมานานและมีอาวุโส คอนดักเตอร์ก็จะต้องให้เกียรติและรับฟังข้อเสนอแนะ จากคอนเสิร์ตมาสเตอร์ค่ะ (เพื่อประโยชน์ต่อวงโดยรวม)

     สรุปคือ คอนเสิร์ตมาสเตอร์ ต้องมีประสบการณ์กับวงดนตรีพอตัว เล่นไวโอลินได้ยอดเยี่ยม มีไหวพริบ ช่างสังเกต และสื่อใจกับคอนดัคเตอร์ได้ทันควัน

=+++=+++=+++=+++=+++=+++=+++=+++=+++=+++=+++

ใน entry หน้า เราจะพูดถึงนักดนตรี solo กันนะคะ

edit @ 19 Nov 2007 00:05:51 by KuRiKa